السيد محمد باقر الصدر ( مترجم : فهرى زنجانى )

32

الأسس المنطقية في الإستقراء ( مبانى منطقى استقراء ) ( فارسى )

( ب ) يا ( أ ) باشد و يا ( ت ) و يا ( ج ) در اين صورت درجهء احتمال سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) كه براساس ( علم اجمالى 3 ) تعيين مىشود پس از دو آزمايش 24 / 16 خواهد بود بجاى 5 / 4 براى اينكه عدد اعضاء ( علم 1 ) در اينفرض 3 است و عدد اعضاء ( علم 2 ) 16 مىباشد زيرا محتملات ( ت ) در دو آزمايش 4 است و محتملات ( ج ) نيز 4 است . 48 3 * 16 و 16 4 * 4 خواهد بود و از اين تعداد همهء حالاتيكه در آنها تكرار نشدن ( ت ) در هر دو آزمايش فرض شده و درعين‌حال سببيّت آن فرض شده است ساقط مىشود و نيز همهء حالاتى كه در آنها تكرار نشدن ( ج ) در هردو آزمايش فرض شده و در عين‌حال سببيّتش فرض شده و همهء حالاتى كه در آنها تكرار نشدن ( ج ) و ( ت ) در هردو تجربه فرض شده و درعين‌حال سببيّت يكى از آن دو فرض شده است ساقط مىشود زيرا هيچيك از اين حالات محتمل نيست و پس از آنكه اين حالات غير ممكنة را ساقط كرديم 24 حالت باقى ميماند كه مجموعهء اطراف ( علم اجمالى 3 ) را تشكيل ميدهند و 16 حالت از اينها بنفع سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) مىباشد و از از اينرو احتمال اين سببيّت در فرض مذكور 24 / 16 خواهد بود از اينجاست كه مىبينيم افزايش تعداد آزمايش‌ها براساس ضرب به بالا رفتن احتمال سببيّت ( أ ) از براى ( ب ) منتهى گشته و افزايش تعداد اعضاء علم اجمالى قبلى ( علم 1 ) از اين نموّ نسبتا جلوگيرى مينمايد . و ما هنگاميكه كسر 24 / 16 را كه عبارت بود از درجهء احتمال سببيّت پس از دو آزمايش و وجود سه احتمال در ( علم 1 ) ملاحظه ميكنيم مىبينيم كه صورت اين كسر عبارت است از عدد اعضاء ( علم 2 ) كه همهء محتملات ( ت ) و ( ج ) را در دو آزمايش شامل بود و مخرج عبارت است از عدد اعضاء علم سوّم . اين‌چنين ممكن است كه ما هميشه به جهت نمايش درجهء احتمال سببيّت